Głównej zawartości

Komunikat alertu

Strona internetowa zdrowiewciazy.pl wykorzystuje pliki cookies. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Użytkownicy strony mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony. Czytaj więcej o naszej polityce cookies.

Tytoń głównym zabójcą Polaków - zagrożenie chorobami odtytoniowymi w Polsce

Gwałtowny wzrost konsumpcji tytoniu po II wojnie światowej spowodował, że palenie tytoniu stanowi od ponad 40 lat największą, pojedynczą (ale możliwą do prewencji) przyczynę umieralności dorosłej ludności Polski.

Śmierć z powodu palenia tytoniu

Szacuje się, że w 2010 r. palenie tytoniu przyczyniło się do śmierci ok. 67 tys. Polaków (51 tys. mężczyzn i 16 tys. kobiet), w tym 38 tys. stanowiły zgony przedwczesne (między 35 a 69 r.ż.).

Na choroby odtytoniowe umiera 14 razy więcej Polaków niż w wypadkach na drogach. Od początku lat 50-tych z powodu palenia umarło w Polsce co najmniej 2,5 mln osób!

Palenie tytoniu skraca życie o wiele lat. Paląc Polacy w średnim wieku tracą 22 lata życia, osoby starsze (powyżej 70 r.ż.) – około 8 lat. Palenie jest jedną z głównych przyczyn tego, że Polacy żyją krócej niż mieszkańcy 15 krajów „starej” Unii Europejskiej.

Dodatkową przyczyną zgonów odtytoniowych jest bierne palenie. Szacunki z 2002 r. dowodzą, że co roku z powodu biernego palenia umiera w Polsce około 8,7 tys. osób, w tym 1,8 tys. niepalących.

Przedwczesny zgon odtytoniowy u mężczyzn

Odsetek przedwczesnych zgonów odtytoniowych jest szczególnie wysoki wśród mężczyzn. Wśród mężczyzn w średnim wieku stanowiły one w 2010 r. 38% wszystkich zgonów. 9 na 10 zgonów na raka płuca, co drugi zgon na wszystkie nowotwory i na nienowotworowe choroby układu oddechowego oraz co trzeci na choroby układu krążenia jest spowodowany paleniem. Na szczęście, z powodu obserwowanego od początku lat 80-tych spadku częstości palenia wśród mężczyzn, proporcja i liczba zgonów odtytoniowych u mężczyzn systematycznie się zmniejsza. W połowie lat 90-tych 45 tys. mężczyzn w średnim wieku (42%) umierało co roku na choroby odtytoniowe, dziś aż o 15 tys. mniej. Zmiany te najlepiej obrazuje spadek umieralności na raka płuca, choroby prawie wyłącznie wynikającej z palenia tytoniu. U mężczyzn w młodym (20-44 lata) i średnim wieku (45-64 lata) umieralność na raka płuca spada gwałtownie już od początku lat 90-tych, u starszych mężczyzn współczynniki umieralności na raka płuca przestały od tego czasu rosnąć. U młodych mężczyzn poziom zgonów na raka płuca powoli zaczyna się zbliżać do średniej w krajach unijnych.

Przedwczesny zgon odtytoniowy u kobiet

Choć odsetek zgonów odtytoniowych jest u kobiet wciąż znacznie mniejszy niż u mężczyzn, to jest ich niemało. W 2010 r. co piąta kobieta w średnim wieku umarła z powodu palenia tytoniu. To ok. 8 tys. zgonów rocznie. Palenie tytoniu przez kobiety w tym wieku jest odpowiedzialne za 81% zgonów na raka płuca i za co piąty zgon nowotworowy, przyczynia się do co czwartego zgonu z powodu chorób układu krążenia oraz odpowiada za 43% zgonów na choroby układu oddechowego. Polskie kobiety coraz częściej umierają na choroby wynikające z palenia tytoniu. W połowie lat 50-tych było to jedynie 200 kobiet, dziś prawie 40 razy więcej. W ciągu ostatnich dwudziestu lat proporcja zgonów odtytoniowych u kobiet w średnim wieku podwoiła się (z 10% w 1990 r. do 20% w 2010 r.). Od paru lat rak płuca jest w Polsce najczęstszą przyczyną zgonów nowotworowych u kobiet, częstszą niż rak piersi. Ale i wśród kobiet widać pierwsze oznaki pozytywnych zmian. Znaczny spadek częstości palenia wśród młodych kobiet (w wieku 20-40 lat), który notuje się od początku lat 80-tych jest główną przyczyną zatrzymania wzrostu umieralności na raka płuca w tej grupie wiekowej.

Zalecane piśmiennictwo

  • Peto R, Lopez A et al. Mortality from smoking in developed countries 1950–2010. Oxford University Press, Oxford 2010 (http://www.ctsu.ox.ac.uk/research/mega-studies/mortality-from-smoking-in-developed-countries-1950-2010).
  • Smoke Free Partnership. Lifting the smokescreen. Ten reasons for a smoke free Europe. European Respiratory Society, Brussels 2006 (polskie wydanie: Rozwiać zasłonę dymną. 10 argumentów za Europą wolną od dymu tytoniowego. Centrum Onkologii-Instytut, Warszawa 2007).
  • Zatoński W, Mańczuk M, Sulkowska U, Przewoźniak K. Palenie tytoniu a umieralność na choroby odtytoniowe w Europie Środkowo-Wschodniej. Zeszyty Naukowe Ochrony Zdrowia. Zdrowie Publiczne i Zarządzanie 2009;7(2):58-77.
  • Zatoński W, Mańczuk M, Sulkowska U, oraz zespół projektu HEM. Wyrównywanie różnic zdrowotnych w Unii Europejskiej. Czynniki ryzyka: palenie tytoniu. Centrum Onkologii-Instytut, Warszawa 2011.
  • Zatoński W, Przewoźniak K. Ograniczanie zachorowalności i umieralności z powodu chorób nowotworowych. W: Szymborski J, red. Zdrowie publiczne i polityka ludnościowa. Rozdział 5. Rządowa Rada Ludnościowa, Warszawa 2012:78-89.

Fot.: © NJ - Fotolia.com