Głównej zawartości

Komunikat alertu

Strona internetowa zdrowiewciazy.pl wykorzystuje pliki cookies. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Użytkownicy strony mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony. Czytaj więcej o naszej polityce cookies.

Czego należy unikać w ciąży - inne środki psychoaktywne

Niekorzystny wpływ na przebieg ciąży i rozwój płodu, poza często wspominanymi alkoholem i papierosami, mają także narkotyki oraz niektóre leki przyjmowane w trakcie ciąży. Świadomość działania tych substancji psychoaktywnych na organizm kobiety i płód mogłaby uchronić niejedno dziecko przed wadami wrodzonymi, przewlekłymi chorobami, niepełnosprawnością, a nawet śmiercią. Stopień zagrożenia dla dziecka zależy od tego, co zażywa kobieta i w jakich dawkach.

Nienarodzone dziecko też może się uzależnić

Matka-narkomanka może uzależnić swoje dziecko od substancji odurzającej, zanim przyjdzie ono na świat. Nawet okazjonalne zażycie narkotyku w czasie ciąży może być niebezpieczne, ponieważ wiele środków zawiera toksyczne zanieczyszczenia, które mogą uszkadzać płód. Dodatkowo narkotyki zmniejszają ilość krwi matki, jaka dociera do łożyska, co może prowadzić do niedotlenienia płodu. Noworodek wykazuje wówczas wiele cech charakterystycznych dla zespołu niedotlenienia – zaburzenia snu, słabe napięcie mięśniowe, zaburzenia koncentracji uwagi, drżenie i pobudliwość. Narkotyki, które szybko przenikają przez łożysko, mogą uszkadzać płód z tego względu, że dziecko nie ma enzymów, które metabolizowałyby substancje psychoaktywne. Ponadto, zaburzony zostaje transport składników odżywczych niezbędnych do prawidłowego rozwoju dziecka.

Powikłania w ciąży po środkach psychoaktywnych

Powikłania położnicze, występujące częściej u kobiet przyjmujących środki psychotyczne to z kolei: poronienie, poród przedwczesny, przedwczesne oddzielenie łożyska prawidłowo usadowionego, zahamowanie wewnątrzmacicznego wzrostu płodu, zapalenie błon płodowych, niewydolność łożyska, stan przedrzucawkowy i rzucawka, przedwczesne odpłyniecie płynu owodniowego, septyczne zapalenie żył.

Leki przyjmowane w okresie przedkoncepcyjnym i w okresie ciąży mogą powodować różne następstwa od przejściowych zaburzeń czynnościowych do poważnych zmian morfologicznych i wad strukturalnych, czy obumarcia płodu. Okres największej wrażliwości na teratogenne dzielenie leków przypada na 31-71 dzień po ostatniej miesiące przy cyklach 28-dniowych. Powodują one powstanie wad, w szczególności serca i cewy nerwowej. Przed 31. dniem działanie leku podlega zasadzie „wszystko albo nic”. We wczesnym stadium rozwoju, że względu na dużą aktywność mitotyczną i stosunkowo mała liczbę komórek, uszkodzenia zarodka mogą być śmiertelne. W drugim i trzecim trymestrze ciąży pomimo, że duże narządy są już ukształtowane to nie jest to koniec rozwoju i wzrostu płodu. Dlatego również w tym okresie należy bardzo ostrożnie stosować leki i analizować korzyści, jak i szkody wynikające z ich przyjmowania.

Do grupy leków, które zostały uznane za całkowicie bezpieczne dla ciężarnych należy niewielka liczba substancji. W związku z tak dużym potencjalnym ryzykiem dla zdrowia nienarodzonego dziecka Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) dokonała klasyfikacji leków pod kątem ich szkodliwości stosowania podczas ciąży, w zalecanych dawkach. Klasyfikacja nie zawiera żadnych informacji o ryzyku związanym z lekiem i jego metabolitami zawartymi w mleku matki. Podział leków na grupy wg FDA wyróżnia 5 kategorii:

  • kategoria A – kontrolne badania kliniczne u kobiet w ciąży nie wykazały działania teratogennego leku. Lek jest bezpieczny w okresie ciąży;
  • kategoria B – badania doświadczalne na zwierzętach nie wykazały ryzyka działania teratogennego leku. Nie przeprowadzono kontrolowanych badań u kobiet w ciąży;
  • kategoria C – badania doświadczalne na zwierzętach wykazały działanie teratogenne lub embriotoksyczne leku. Brak potwierdzenia na podstawie kontrolowanych badań klinicznych u kobiet w ciąży. Lek może być stosowany u kobiet w ciąży tylko wówczas, gdy korzyści z jego podania przewyższają ryzyko niekorzystnego wpływu na płód;
  • kategoria D – występuje potwierdzone ryzyko działania teratogennego na płód ludzki. Lek może być stosowany tylko w stanach zagrożenia życia matki w sytuacji, gdy nie ma alternatywnych leków z wyżej wymienionych kategorii lub gdy leki te są nieskuteczne;
  • kategoria X – lek o wysokim ryzyku działania teratogennego. Stopień ryzyka zdecydowanie przewyższa potencjalne korzyści ze stosowania leku. Lek bezwzględnie przeciwwskazany u kobiet w ciąży.

Decydując się na dziecko, najlepiej nie zażywać żadnych substancji psychoaktywnych takich, jak: alkohol, nikotyna, narkotyki czy niektóre leki przyjmowane bez konsultacji z lekarzem, ze względu na ich niekorzystny wpływ na zdrowie matki i dziecka.

Bibliografia:

  • Frieskie K., Morike K., Neumann G., Windorfer A. Leki w ciąży i laktacji – Przewodnik dla lekarzy i farmaceutów. Wyd. MedPharm Polska, Warszawa 2014.
  • Korbut R. Olszanecki R., Wołkow P., Jawień J. Farmakologia. Wyd. Lek. PZWL, Warszawa 2012.

Fot.: © dalaprod - Fotolia.com