Głównej zawartości

Komunikat alertu

Strona internetowa zdrowiewciazy.pl wykorzystuje pliki cookies. Jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. Użytkownicy strony mogą dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących plików cookies. Ustawienia te mogą zostać zmienione w taki sposób, aby blokować automatyczną obsługę plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej bądź informować o ich każdorazowym zamieszczeniu w urządzeniu użytkownika strony. Czytaj więcej o naszej polityce cookies.

Czynniki psychologiczne zakłócające ciążę

W pierwszym trymestrze ciąży rozwija się powoli, wraz ze zmianami fizycznymi, psychiczna świadomość stanu, w jakim znajduje się przyszła matka. Występują ambiwalentne uczucia – od skrajnie pozytywnych, takich jak radość, podekscytowanie, satysfakcja - do negatywnych, takich jak: niepokój, drażliwość, płaczliwość, aż po reakcje depresyjne.

Lęk przed utratą ciąży

Jest to także czas, kiedy stosunkowo często kobiety odczuwają lęk przed utratą ciąży. Następuje stopniowy proces uświadamiania sobie realności istnienia dziecka oraz jego akceptacji w ciele kobiety i w życiu rodziny Początkowe uczucia ciężarnej mogą być negatywne, łącznie z obawą utraty wczesnej ciąży. U podstaw wszelkich przemian psychicznych tkwi jednak poczucie zmienionego własnego „ja”.

W drugim trymestrze ciąży rozwija się stopniowo świadome poczucie konieczności dbania o ochronę rozwijającego się płodu. Odczuwane przez matkę ruchy płodu, widoczne powiększanie obwodu własnego ciała, a obecnie również możliwość „zobaczenia” swego dziecka w czasie badania USG, coraz bardziej przyspieszają i ułatwiają ciężarnej akceptację stanu, w jakim się znajduje. Jest to czas doświadczania przez kobiety wielu pozytywnych emocji. Występujące w tym okresie negatywne odczucia najczęściej mają związek z odmiennością przeżywania ciąży przez kobietę i jej partnera: mniejszym zainteresowaniem partnera ciążą czy mniejszą chęcią wspólnego jej przeżywania.

W ostatnim okresie ciąży powracają ponowne obawy i niepewność w obliczu nowych zadań i obowiązków związanych z odpowiedzialnością rodzicielskiej. Pojawia lęk przed porodem, przed odczuwaniem bólu czy powikłaniami okołoporodowymi, obawa o zdrowie i bezpieczeństwo własne i dziecka. Doświadczane zmiany w zakresie przebiegu procesów psychicznych mogą obejmować trudności z koncentracją uwagi, osłabienie procesów zapamiętywania, pogorszenie efektywności pracy umysłowej. Lęk u matki często wiąże się z obawami o dobrostan noworodka, z poczuciem niepewności co do podjęcia obowiązków rodzicielskich, uczuciem osamotnienia i może nawet spełnić kryteria zaburzeń lękowych. Jednym z zaburzeń lękowych, które może mieć znaczący wpływ na funkcjonowanie kobiety jest zaburzenie lękowe z napadami paniki. Może ono prowadzić do ograniczenia funkcjonowania do własnego domu i poczucia, że się stanowi ciężar dla rodziny. Istnieje niewiele badań na temat czynników ryzyka lęku występującego w ciąży. W szczególności stresujące wydarzenia oraz brak wsparcia społecznego okazały się być związane z odczuwaniem lęku przez kobiety.

Nieplanowana ciążą, brak wsparcia i niska samoocena

W większości badań podkreślano znaczenie nieplanowanej ciąży, braku wsparcia i niskiej samooceny. Często negatywne doświadczenia związane z poprzednimi porodami i ciążą są odpowiedzialne za pojawienie się objawów depresyjnych w obecnej ciąży, nawet już w jej 15 tygodniu.

Często nieadekwatne wsparcie społeczne (w szczególności brak wsparcia ze strony partnera) ma silny związek z wystąpieniem objawów depresyjnych w pierwszym trymestrze ciąży. Co do znaczenia takich czynników demograficznych jak: wiek, wykształcenie, zatrudnienie, ilość dzieci czy nadużywanie substancji psychoaktywnych oraz uzależnienie od nikotyny wyniki badań nie są zgodne. Na przykład odnośnie wieku, część doniesień wskazuje na częstsze występowania depresji w ciąży w młodszej grupie kobiet, inne nie potwierdzają takiej zależności. Nie należy zapominać także o uwarunkowaniach kulturowych, co prawda udowodniono, iż depresja w okresie ciąży występuje z podobną częstością w wielu kręgach kulturowych, jednak pewne czynniki ryzyka mogą się różnić i być specyficzne na danym obszarze. Do takich specyficznych czynników ryzyka należy np. zjawisko poligamii w Afryce.

Ponadto należy zwrócić uwagę, iż u kobiet migrujących mogą dołączyć się czynniki ryzyka związane z kulturą, z której się wywodzą oraz te występujące w nowym miejscu zamieszkania. Generalnie przeprowadzone do tej pory badania wskazują na znaczenie czynników psychospołecznych, które mogą zakłócać przebieg ciąży.

Piśmiennictwo:

  • Marta Makara-Studzińska, Grażyna Iwanowicz-Palus (red.) Psychologia w położnictwie i ginekologii. PZWL 2009  

Fot.: © Fotolia.com