Zdrowie w ciąży – strona o uzależnieniach – Choroby wynikające z narażenia na dym tytoniowy

0

Choroby wynikające z narażenia na dym tytoniowy

tyton_17-3199846-6878449

U palaczy papierosów występują trzy wielkie grupy chorobowe, które rzadko pojawiają się u osób niepalących: rak płuca, przewlekła obturacyjna choroba płuc oraz zawał serca przed 50. r.ż. Palenie tytoniu przez kobiety w ciąży oraz w obecności małych dzieci jest w pierwszym okresie ich życia przyczyną wielu schorzeń, a nawet zagraża ich życiu oraz determinuje zdrowie dzieci w wieku dorosłym.

Palenie tytoniu przyczynia się do zachorowania na co najmniej 15 nowotworów. Silny związek przyczynowo-skutkowo (40-90%) występuje w przypadku raka płuca, krtani, gardła, przełyku, jamy ustnej, miedniczek nerkowych, pęcherza moczowego i trzustki. W słabszym stopniu (10-30%) palenie tytoniu powoduje raka żołądka, nosa, wargi, mózgu (u dzieci), wątroby, miąższu nerki, białaczki (u dzieci). W niektórych badaniach dowodzi się, że przy wczesnym rozpoczęciu palenia przez dziewczęta wzrasta u nich ryzyka raka piersi.

Do najważniejszych odtytoniowych chorób sercowo-naczyniowych należą: niedokrwienna choroba serca, zawał serca, zespół płucno-sercowy, degeneracja miąższu sercowego, nadciśnienie, miażdżyca, tętniak aorty, choroba obwodowego układu naczyniowego, choroba naczyń mózgowych. Choroba Bürgera, podobnie jak rak płuca, występuje prawie wyłącznie u palaczy.

Palenie tytoniu przyczynia się lub przyspiesza rozwój szeregu chorób układu oddechowego, spośród których najważniejsze to przewlekła obturacyjna choroba płuc, rozedma płuc, zapalenie oskrzeli i płuc, astma oskrzelowa oraz gruźlica płuc.

Z paleniem jest związane ryzyko chorób innych narządów, w tym choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, katarakta, tytoniowe niedowidzenie i zwyrodnienie plamki związane z wiekiem, osteoporoza, choroba Crohna. Wielkim problemem zdrowotnym palaczy są schorzenia jamy ustnej, zębów i dziąseł, w tym leukoplakia, zapalenie przyzębia i dziąseł, wzrost ryzyka szkorbutu, próchnica, paradontoza, osad nazębny, narastanie płytki, przebarwienia i żółknięcie zębów, niszczenie szkliwa.

Wysoka częstość palenia wśród pacjentów zakażonych wirusem HIV lub chorych na AIDS sprawia, że w porównaniu z osobami niepalącymi umierają oni czterokrotnie częściej na choroby sercowo-naczyniowe, trzykrotnie częściej na raka, a także czterokrotnie wyższa jest wśród nich śmiertelność ogólna. Skuteczność leczenia antyretrowirusowego powoduje, że chorzy na AIDS nie umierają dzisiaj często z powodu zakażenia wirusem HIV, ale z powodu chorób wywołanych paleniem tytoniu.

Palenie tytoniu zmniejsza również skuteczność leczenia wielu poważnych schorzeń. W przypadku leczenia chirurgicznego chorób nowotworowych powoduje wzrost śród- i pooperacyjnych komplikacji sercowo-naczyniowych i płucnych, pogarsza gojenie się ran pooperacyjnych, wydłuża hospitalizację, zmniejsza szansę przeżycia operacji. W przypadku leczenia radiologicznego chorób nowotworowych u palaczy tytoniu stwierdza się wzrost ryzyka infekcji płucnych, wzrost ryzyka włóknienia płuc i wzrost ryzyka zapalenia płuc. Zmniejszona zostaje skuteczność tej metody leczenia, spada szansa przeżycia, wzrasta ryzyko wystąpienia pierwotnego raka płuca, nawrotu choroby nowotworowej lub wystąpienia innego nowotworu. W przypadku stosowania chemioterapii u palaczy zwiększa się ryzyko powikłań i skutków ubocznych oraz zmniejsza skuteczność leczenia, gdyż nikotyna wpływa na metabolizm leków chemioterapeutycznych oraz spowalnia obumieranie komórek i promuje ich namnażanie in vitro. Wreszcie, skuteczność leczenia onkologicznego utrudniona poprzez występowanie poważnych schorzeń występujących u palaczy, np. chorób serca czy płuc.

Zalecane piśmiennictwo

  1. Gandini S, Botteri E, Iodice S, Boniol M, Lowenfelds AB, Maisonneuve P, et al. Tobacco smoking and cancer: a metaanalysis. Int J Cancer 2008;122:155-64.
  2. Helleberg M, Afzal S, Kronborg G, Larsen CS, Pedersen G, Pedersen C, Gerstoft J, Nordestgaard BG, Obel N. Mortality attributable to smoking among HIV-1-infected individuals: a nationwide, population-based cohort study. Clin Infect Dis. 2013;56(5):727-34.
  3. International Agency for Research on Cancer (IARC). A Review of Human Carcinogens: Personal Habits and Indoor Combustions. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. Vol. 100E. IARC, Lyon 2012.
  4. Boyle P, Gray N, Henningfield JE, Seffrin J, Zatoński W, eds. Tobacco: Science, Policy and Public Health. Oxford University Press, Oxford 2004.
  5. U.S. Department of Health and Human Services (US DHHS). How tobacco smoke causes disease: the biology and behavioral basis for smoking-attributable disease. A Report of the Surgeon General, Atlanta, GA: US DHHS,. Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health, 2010.

Fot.: © storm – Fotolia.com

12.01.2014 Krzysztof Przewoźniak, Centrum Onkologii – Instytyt w Warszawie