Lęk w ciąży – część 2 – Zdrowie w ciąży – uzależnienia od alkoholu, tytoniu i narkotyków

0
Rate this post

prof. dr hab. Marta Makara-Studzińska, Zakład Psychologii Stosowanej Uniwersytetu Medycznego w Lublinie Data publikacji: 28 czerwiec 2017 depresja_15-min-1412865-8539610

Ciąża aktualnie przestaje być traktowana jako okres ochronny dla rozwoju zaburzeń psychicznych. Najnowsze badania wskazują na porównywalną częstość rozpowszechnienia lęku i depresji w ciąży do ogółu kobiet w wieku rozrodczym.

Najistotniejszym zagadnieniem dotyczącym depresji okresu prenatalnego jest jak najwcześniejsze wyodrębnienie kobiet z grup ryzyka i objęcie ich opieką zarówno medyczną jak i psychologiczną. Może mieć to kluczowe znaczenie dla przebiegu ciąży, porodu i ewentualnych epizodów depresji poporodowej ale także dla prawidłowego rozwoju emocjonalnego i poznawczego dziecka. Okazuje się bowiem, że lęk i depresja w ciąży może wiązać z niedojrzałością noworodka, niższą masą urodzeniową, powikłaniami położniczymi, częstszym występowaniem wymiotów u ciężarnych, większym odsetkiem cięć cesarskich, częstszym stosowaniem znieczuleń podtwardówkowych. Pojawiały się również doniesienia, które wskazywały na opóźnienie rozwoju psychicznego (oceniane w wieku 8 miesięcy i dwóch lat u dzieci matek, które doświadczyły depresji w ciąży. Dlatego też warto podjąć diagnozę i leczenia zaburzeń depresyjnych także w okresie ciąży.

Przyszłym mamom towarzyszy wiele różnych lęków, które mogą pojawiać się na różnych etapach trwania ciąży. Kobiety zazwyczaj na początku, kiedy dowiedzą się, że zaszły w ciążę, boją się o swoją pracę i zarobki. Potem zaczynają bać się o dziecko i siebie, obawiają się też bólu, porodu i tego, czy podołają opiece nad noworodkiem. Niektórym paniom towarzyszy lęk dotyczący własnej atrakcyjności. Ale oprócz tego typu niepokojów może wystąpić lęk o silnym natężeniu, który jest zaburzeniem emocjonalnym. Pojawienie się zaburzenia emocjonalnego w ciąży jak i w okresie poporodowym może mieć istotne długoterminowe konsekwencje nie tylko dla kobiety i dziecka, ale również dla całej rodziny. Lęk u matki często wiąże się z obawami o dobrostan noworodka, z poczuciem niepewności co do podjęcia obowiązków rodzicielskich, uczuciem osamotnienia i może nawet spełnić kryteria zaburzeń lękowych.

Jednym z zaburzeń lękowych, które może mieć znaczący wpływ na funkcjonowanie kobiety jest zaburzenie lękowe z napadami paniki. Może ono prowadzić do ograniczenia funkcjonowania do własnego domu i poczucia, że się stanowi ciężar dla rodziny. Istnieje niewiele badań na temat czynników ryzyka lęku występującego w ciąży. W szczególności stresujące wydarzenia oraz brak wsparcia społecznego okazały się być związane z odczuwaniem lęku przez kobiety. Zastosowanie leczenia niefarmakologicznego, np. terapii kognitywno-behawioralnej (CBT) lub psychoterapii wspomagającej może w niektórych przypadkach odgrywać ważną rolę w łagodzeniu objawów lęku. U pacjentek, u których występują nasilone objawy, można zdecydować się na kontynuację leczenia farmakologicznego w trakcie trwania ciąży, natomiast u kobiet, u których choroba przebiega łagodnie, powinno wziąć się pod uwagę przerwanie leczenia na czas trwania ciąży.

W przypadku pacjentek z objawami zespołu lęku napadowego, które chcą zajść w ciążę, zaleca się powolne zmniejszanie dawek leków przeciwlękowych. Dodatkowa terapia kongitywno-behawioralna może okazać się pomocna przy odstawianiu leków przeciwlękowych i odsunięciu w czasie nawrotu choroby.

Piśmiennictwo:

  • Czarnawska-Iliev I., Ciąża i poród bez obaw, GWP, Gdańsk 2011

Fot.: © Fotolia.com