Przystosowanie dzieci do życia w rodzinie z problemem alkoholowym – Zdrowie w ciąży – uzależnienia od alkoholu, tytoniu i narkotyków

0

dr Barbara Będkowska-Korpała, Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum Data publikacji: 28 maj 2015

alkohol_2-5891993-4144085

Dzieci, które wychowują się w rodzinie z problemem alkoholowym przyjmują charakterystyczne „role”, które pomagają im w przystosowaniu się do sytuacji rodzinnej. Dziecko funkcjonujące w „roli” przeżywa dychotomię, gdyż skrywa ona prawdziwe Ja, cierpienie i brak zaspokojenia potrzeb.

Jak dziecko radzi sobie z problemem alkoholu w rodzinie?

W literaturze opisywane jest pięć najczęściej podejmowanych „ról”:

  • „Bohater rodzinny” – zazwyczaj jest to najstarsze dziecko w rodzinie, które podejmuje się zadań integrujących życie rodzinne skoncentrowane wokół pijącego rodzica np. stara się godzić członków rodziny i chronić ich przed pijącym rodzicem, przejmuje codzienne obowiązki domowe. Funkcjonowanie w tej roli odbywa się kosztem nierealizowania własnych celów i braku umiejętności dbania o siebie.
  • „Wspomagacz (wspólnik)” – przyjmuje postawę opiekuna osoby nadużywającej alkoholu i stara się zatrzymać rozwój uzależnienia podejmując takie zachowania jak: chowanie alkoholu, przynoszenie do domu alkoholu aby rodzica zatrzymać w domu, przeprowadzanie rozmów z rodzicem pijącym, zachęcanie go do leczenia. Dzieci te koncentrują się na osobie pijącej i uzależniają od niej swoje funkcjonowanie psychospołeczne.
  • „Kozioł ofiarny (wyrzutek)” – na picie alkoholu przez rodzica, dziecko reaguje agresywnie/autoagresywnie. Poszukuje wsparcia w grupach rówieśniczych o charakterze antyspołecznym, wagaruje, nierzadko samo sięga po substancje psychoaktywne. Jest negatywnie oceniane przez najbliższych i identyfikowane z uzależnionym rodzicem.
  • „Maskotka (błazen)” – dziecko stara się rozładowywać napięcie w rodzinie, pomiędzy rodzicami np. poprzez przymilne zachowania wobec pijącego rodzica. Ta postawa jest wykorzystywana przez niepijącego rodzica i nagradzana kosztem zaprzeczania własnego strachu, cierpienia i innych emocji.
  • „Zagubione dziecko (dziecko we mgle)” – dziecko ucieka w świat fantazji, wycofuje się z kontaktów z członkami rodziny. Nie sprawia rodzicom kłopotów, nie angażuje się w różne aktywności, sprawia wrażenie nieobecnego myślami. Ten sposób przetrwania skutkuje problemami w kontaktach interpersonalnych i radzenia sobie z trudnymi sytuacjami.

Zauważenie trudności dziecka przez dorosłych w rodzinie, w szkole i tworzenie wokół niego sytuacji, w których może bezpiecznie doświadczać prawdziwego Ja uruchamia czynniki ochronne wspierające jego rozwój.

Fot.: © itsmejust – Fotolia.com