Etiologia i mechanizmy fizjologiczne uzależnienia – Zdrowie w ciąży – uzależnienia od alkoholu, tytoniu i narkotyków

0

Maciej Zygo, MONAR Lublin Data publikacji: 03 luty 2015 uklad_nerwowy_uzaleznienie-6859458-1080260

Alkohol i nikotyna są najczęściej stosowanymi substancjami psychoaktywnymi. Używanie szkodliwe i uzależnienie jest częstsze u mężczyzn niż u kobiet.

76% mężczyzn i 65% kobiet z diagnozą używania szkodliwego lub uzależnienia cierpi dodatkowo na inne zaburzenia psychiczne

CECHY TEMPERAMENTU A UWARUNKOWANE GENTYCZNIE AKTYWNOŚCI UKŁADÓW NEUROPRZEKAŹNIKOWYCH (WG. CLONINGERA)

Udział czynników genetycznych w etiologii uzależnienia od substancji psychoaktywnych wynosi 40-60%.

W mechanizmie uzależnienia biorą przede wszystkim opisane poniżej trzy układy:

  • Układ dopaminergiczny – odpowiada za uzależnienie od wzmocnień
  • Układ serotoninergiczny – unikanie sytuacji stresujących
  • Układ noradrenergiczny – zapotrzebowanie na stymulację

Etiologia neurochemiczna “przyjmowania”

W aktywności behawioralnej związanej z uzyskaniem substancji psychoaktywnej występują:

  • Faza przygotowawcza (apetytu, poszukiwania substancji) – układ dopaminergiczny,
  • Faza konsumacyjna – układ opiodowy związany bezpośrednio z mechanizmami nagradzającymi.

Przykłady “układowego” działania narkotyków

  • Układ GABA-ergiczny – kanabinole, leki anksjolityczne, lotne rozpuszczalniki;
  • Endogenny układ kanabinolowy – kanabinole;
  • Układ cholinergiczny – nikotyna;
  • Układ serotoninergiczny – substancje halucynogenne, ecstasy;
  • Układ dopaminergiczny – amfetamina, kokaina;
  • Układ opioidowy – opiaty.

Podział ze względu na aktywność w OUN (Ośrodkowym Układzie Nerwowym)

Depresanty OUN, tj. substancje psychoaktywne o działaniu tłumiącym, hamującym lub zmniejszającym przejawy aktywności OUN. Do tej grupy należą: alkohol, barbiturany, benzodiazepiny, kwas y-hydroksymasłowy

Stymulanty albo stymulatory OUN – substancje psychoaktywne pobudzające czynność OUN. Jest to duża grupa narkotyków, której najważniejszymi przedstawicielami są: amfetamina, metamfetamina, , kokaina, k narkotyki zmodyfikowane o działaniu amfetaminopodobnym (Ecstasy, p-metoksyamfetamina (PMA), p-metoksymetamfetamina (PMMA), kofeina, nikotyna.

Fot.: © Kletr – Fotolia.com