Szczepienia w ciąży – przeciwko czemu możemy się szczepić a jakich szczepionek unikać? – Zdrowie w ciąży – uzależnienia od alkoholu, tytoniu i narkotyków

0

Dr n. med. Anna Wierzbińska-Stępniak, Instytut Medycyny Wsi im. Witolda Chodźki w Lublinie Data publikacji: 25 maj 2017 ciaza_09-min-1603126-6848499

Wbrew powszechnie panującemu wśród kobiet przekonaniu, ciąża nie jest bezwzględnym przeciwwskazaniem do szczepień. Szczepienie kobiet w ciąży może zapewnić ochronę przed rozwojem choroby zakaźnej zarówno u samej zaszczepionej, jak i u jej dziecka.

Szczepić się w ciąży, czy nie?

Po podaniu szczepionki w organizmie kobiety ciężarnej zwiększa się stężenie przeciwciał, które są przekazane dziecku w II i III trymestrze ciąży, zapewniając mu ochronę w pierwszych miesiącach życia, czyli w okresie większej podatności na zachorowanie na choroby zakaźne, wynikającej z większego ryzyka ekspozycji i względnej niedojrzałości układu odpornościowego niemowlęcia. Zgodnie z zaleceniami American College of Obstetrics and Gynecology (ACOG), należy szczepić kobiety ciężarne, jeżeli dostępna jest bezpieczna szczepionka i istnieje ryzyko ekspozycji kobiety na chorobę zagrażającą jej samej i/lub jej dziecku. Podstawą tego zalecenia jest założenie, że korzyści wynikające ze szczepień kobiet ciężarnych przewyższają potencjalne ryzyko. Dodatkowo w ramach przygotowań do ciąży zaleca się uzupełnienie szczepień przeciwko różyczce oraz WZW typu B. Po szczepieniu przeciw ospie wietrznej, odrze, śwince, różyczce przez 1 miesiąc nie należy zachodzić w ciążę.

W okresie ciąży można podać szczepionki inaktywowane (zabite) przeciw: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, grypie, krztuścowi (podawanej jako szczepionka dTap -przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi). Inaktywowane szczepionki przeciwwirusowe lub przeciwbakteryjne oraz toksoidy są bezpieczne – nie wywołują niekorzystnych następstw u płodu lub powikłań w przebiegu ciąży. Kobiety ciężarne należące do grupy podwyższonego ryzyka powikłań w przebiegu grypy powinny być szczepione niezależnie od okresu ciąży. Należy również niezwłocznie zgłosić się do lekarza gdy kobieta w ciąży zostanie pogryziona przez obce zwierzę lub gdy skaleczy się w trakcie pracy w ogrodzie. Konieczne może być wtedy podanie szczepionki przeciw wściekliźnie lub tężcowi. Należy szczepić kobiety ciężarne planujące podróż do krajów tropikalnych lub te, w przypadku których nie można uniknąć kontaktu z chorobami zakaźnymi, którym zapobiega się poprzez szczepienia.

Bezwzględne przeciwskazania szczepień w ciąży

Szczepieniami bezwzględnie przeciwwskazanymi u kobiet w ciąży są szczepionki zawierające żywe bakterie lub wirusy tj: przeciw odrze, śwince, różyczce, przeciw ospie wietrznej, gruźlicy, ze względu na teoretyczne ryzyko przeniesienia drobnoustroju szczepionkowego na płód. Przypadkowo przeprowadzone w trakcie ciąży szczepienie żywą szczepionką, nie jest jednak wskazaniem do przerwania ciąży.

Bardzo ważną kwestią jest podanie kobiecie ciężarnej immunoglobuliny w przypadku kontaktu z chorym na ospę wietrzną ( jeżeli kobieta na ospę nie chorowała). Jest to o tyle istotne, że lek ten należy podać do 72 godzin od ekspozycji. Zgodnie z dostępną wiedzą stosowanie preparatów immunoglobulin w czasie ciąży nie powoduje powikłań u płodu.

Wszystkie dostępne w Polsce szczepionki można stosować w okresie karmienia piersią, dotyczy to również preparatów zawierających żywe drobnoustroje, które są przeciwwskazane u kobiet w ciąży. Zarówno u mamy, jak i pozostałych domowników, należy rozważyć wskazania do szczepienia przeciwko grypie, krztuścowi i ospie wietrznej, a w razie szczególnych zagrożeń epidemicznych również przeciwko innym drobnoustrojom.

Piśmiennictwo:

  • Szczepienie kobiet w ciąży. Repetytorium dla pediatrów i lekarzy rodzinnych. Pediatric Annals, 2013; 42: 153–158.
  • Standardy postępowania oraz procedury medyczne przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem. Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 września 2010 r.

Fot.: © Fotolia.com